Een rechte en een averechte steek zijn de twee basisbewegingen. Ribbelsteek, tricotsteek, boordsteek en gerstekorrel ontstaan wanneer je die bewegingen in een bepaalde volgorde herhaalt. Je hoeft dus niet voor ieder patroon een nieuwe handbeweging te leren.
Recht en averecht: wat verandert er op je naald?
Bij recht breien houd je de werkdraad achter je naalden voordat je insteekt. Je haalt een nieuwe lus door de bestaande steek en laat die oude steek van de linkernaald glijden. Kijk je naar een glad gebreid vlak, dan herken je aan de voorkant vaak kleine V-vormen.
Bij averecht breien houd je de werkdraad voor het werk. Je steekt anders in en haalt op een andere manier de lus door. Vanaf de kant waarop je averecht breit, zie je eerder een dwarsliggend bobbeltje. Dezelfde steek heeft aan de andere kant juist een rechtere V-vorm: voor- en achterkant horen bij elkaar.
Wissel je binnen een rij van recht naar averecht, breng de draad dan tussen de naaldpunten naar voren. Leg je de draad eroverheen, dan kan onbedoeld een extra steek ontstaan.
Welke breisteek past bij welk werk?
| Patroon | Zo brei je het plat | Kenmerk |
|---|---|---|
| Ribbelsteek | Iedere naald recht | Ribbels aan beide zijden; vrij soepel |
| Tricotsteek | Eén naald recht, één naald averecht | Gladde V-kant, bobbelige achterkant; randen kunnen krullen |
| 1×1-boordsteek | Recht en averecht afwisselen, boven de steken zoals ze zich voordoen | Elastische verticale banen |
| Gerstekorrel | Recht boven averecht en averecht boven recht | Kleine verspringende bobbeltjes |
Deze beschrijvingen gelden voor heen en weer breien. Bij rondbreien lees je de toeren anders, omdat je het werk niet na iedere naald omdraait. Controleer bij een patroon altijd of het om rijen of rondes gaat.
Ribbelsteek: steeds recht, rij na rij
Dit is de eenvoudigste manier om met de rechte steek een patroon te maken. Zet bijvoorbeeld achttien steken op, brei de hele eerste naald recht, draai het werk om en brei de volgende naald ook recht. Herhaal. Zowel voor- als achterkant krijgen horizontale ribbels.
De ribbelsteek is geschikt voor een oefenlapje of een rechte sjaal. Omdat je iedere rij op dezelfde manier werkt, kun je je aandacht richten op gelijkmatige steken, rechte kanten en het tellen van de lussen. De stap-voor-stapuitleg voor opzetten en afkanten staat bij breien voor beginners.
Tricotsteek: een gladde kant en een bobbelige kant
Brei bij een plat lapje de eerste rij recht. Draai het werk om en brei de tweede rij averecht. Door die twee rijen af te wisselen ontstaat aan de voorkant een vlak van V-tjes en aan de achterkant een vlak van averechte bobbeltjes.
De zijkanten van tricotsteek kunnen naar binnen rollen. Dat betekent niet automatisch dat je te strak hebt gebreid: de steekstructuur veroorzaakt die neiging. Een rand in ribbelsteek of boordsteek kan helpen, maar niet ieder ontwerp blijft daardoor volledig vlak.
Wanneer je in een gesloten ronde steeds aan dezelfde kant van je werk breit, ontstaat tricotsteek doorgaans door elke ronde recht te breien. Het voorschrift 'één naald recht, één averecht' geldt hier dus niet zonder meer.
Boordsteek: elastische banen van recht en averecht
Bij een 1×1-boord wissel je één rechte en één averechte steek af. De rechte steken vormen verticale banen die naar voren liggen; de averechte banen vallen ertussen terug. Daardoor rekt de boord mee en trekt hij weer enigszins samen.
Een oefening op achttien steken: brei één recht en één averecht, herhaal tot het einde. Draai je werk om. Brei nu de steken zoals ze zich voordoen: recht boven een V-steek, averecht boven een bobbeltje. Omdat je op de teruggaande naald de andere kant ziet, is dat bij een even aantal steken opnieuw afwisselend één recht en één averecht, maar niet noodzakelijk in dezelfde geschreven volgorde als de eerste naald.
Breiers kiezen deze structuur vaak voor de rand van een muts, trui of mouw. Er bestaan ook 2×2-boorden en andere varianten. De elasticiteit hangt mee af van garen, naalddikte en spanning.
Gerstekorrel: laat de steken verspringen
Ook voor gerstekorrel wissel je recht en averecht af, maar de steken komen niet in lange verticale banen boven elkaar. Je breit recht boven een averechte bobbel en averecht boven een rechte V. Zo verandert het patroon van rij tot rij in een gelijkmatige korrelstructuur.
Begin bijvoorbeeld met een even aantal steken. Brei de eerste rij afwisselend recht en averecht. Kijk bij de volgende rij naar de steken die je vóór je ziet en brei het tegenovergestelde van hun uiterlijk. Deze kijkmethode werkt betrouwbaarder dan een los rijrecept onthouden wanneer je het werk hebt gedraaid.
De term moss stitch wordt in het Engels niet altijd voor precies dezelfde variant gebruikt. Volg de rijen of het schema van je specifieke patroon in plaats van alleen de naam te vertalen.
Oefening: vergelijk drie proeflapjes met hetzelfde garen
- Eerste lapje: zet 18 steken op en brei alle rijen recht. Bekijk de ribbels aan beide kanten.
- Tweede lapje: zet opnieuw 18 steken op, brei een rij recht en een rij averecht. Kijk naar de gladde kant en let op de rand.
- Derde lapje: zet 18 steken op en maak een 1×1-boord. Let op de verticale banen en probeer het lapje voorzichtig in de breedte uit te rekken.
- Vergelijk: gebruik steeds hetzelfde garen en dezelfde naalddikte. Tel de steken na iedere rij. Vergelijk structuur en soepelheid zonder er vaste meetresultaten van te maken.
Laat een stekenverhouding bepalen hoeveel steken en rijen op tien centimeter passen wanneer de afmeting van een echt project belangrijk wordt. Voor deze eerste vergelijking is het voldoende dat de lapjes ongeveer even breed zijn.
Drie fouten die je snel kunt herkennen
Je hebt opeens één steek te veel
Bij een overgang van recht naar averecht is de draad mogelijk over de naald gegaan in plaats van ertussen. Zoek de extra lus en tel je steken voordat je verdergaat.
De boord ziet eruit als gerstekorrel
Je hebt vermoedelijk niet boven dezelfde soort steek gebreid. Kijk goed of je op de werkzijde een V of een bobbel ziet.
Tricotsteek krult aan de randen
Dat hoort bij de structuur. Voor een project met een vlakke rand kun je een ander randpatroon of een passende afwerking kiezen.
Patroonafkortingen lezen
In Nederlandse patronen zie je vaak r of re voor recht en av voor averecht. In Engelse patronen vind je doorgaans k voor knit en p voor purl. Controleer altijd de afkortingenlijst: makers kunnen net andere notaties gebruiken.
Voor vermeerderen, minderen en gevallen steken is er een apart onderwerp: breitechnieken. Wil je weten welk werkstuk bij jouw niveau past, kijk dan bij breiprojecten.
Bronnen en verder oefenen
De uitleg over ribbelsteek, tricotsteek en afkortingen is getoetst aan het Craft Yarn Council. Voor een visuele demonstratie van gerstekorrel is de instructie van DROPS Design geraadpleegd. Dit is geen verslag van eigen garen- of naaldtests.