Kun je steken opzetten, recht breien en afkanten? Dan kun je al een rechthoek maken. Leer eerst averecht breien als je tricotsteek of een boord wilt gebruiken. Rondbreien, meerderen en minderen zijn een logische vervolgstap voor projecten die vorm moeten krijgen.
Welk breiproject past bij je niveau?
De moeilijkheid van een project hangt af van het patroon en van de technieken die erin voorkomen. Een brede sjaal in ribbelsteek kan eenvoudiger zijn dan een kleine muts met minderingen. Onderstaande tabel helpt kiezen; het is geen garantie dat elk patroon binnen een categorie even eenvoudig is.
| Project | Wat moet je kunnen? | Waar let je op? |
|---|---|---|
| Proeflapje | Opzetten, recht breien, afkanten | Steken tellen en dezelfde spanning houden |
| Eenvoudige sjaal | Rechte rijen, afkanten | Breedte, garenverbruik en soepele rand |
| Rechthoekig doekje | Ribbelsteek of een basispatroon | Garen geschikt voor gebruik en wassen |
| Boord of polswarmer zonder vormgeving | Recht en averecht, eventueel naaien | Elasticiteit, pasvorm en naden |
| Muts | Afhankelijk van het patroon: rondbreien of naaien, vaak minderen | Omtrek en stekenverhouding |
| Sokken | Rondbreien en hiel-/teenconstructie | Pasvorm en meerstapsinstructies |
Drie projecten voor je eerste breiwerk
1. Oefenlapje met 18 steken
Zet 18 steken op en brei elke rij recht. Draai het werk na iedere rij. Tel steeds of er nog 18 steken op de naald staan en kant af als je genoeg rijen hebt gemaakt om de ribbels te herkennen. Dit is ribbelsteek: je hebt daarvoor geen averechte steken nodig.
Het lapje hoeft niet precies vierkant te worden. Wil je liever een voorwerp maken, ga dan door tot je een kleine rechthoek hebt. De exacte maat hangt af van je garen, je naalden en de spanning waarmee je breit.
2. Een rechte sjaal zonder ingewikkeld patroon
Kies een glad garen waarop je de steken kunt zien. Zet een aantal steken op waarmee je ongeveer de gewenste breedte krijgt. Brei vervolgens steeds recht, zodat het hele werk in ribbelsteek ontstaat. Tel vooral in de eerste rijen of je nog hetzelfde aantal steken hebt.
Voor een sjaal is soepelheid prettig, maar dat verschilt per garen. Maak eerst een proeflapje: voelt het werk te stevig, dan kun je binnen de aanbevelingen van het garen een andere naalddikte proberen. Meet de breedte voordat je lang doorbreit.
3. Een rechthoekig doekje
Een doekje is overzichtelijk: je breit rijen heen en weer en hoeft niets te minderen. Voor een doekje dat nat wordt of regelmatig wordt gewassen, controleer je de vezels en wasvoorschriften op het garenetiket. Niet elk decoratief garen is geschikt voor hetzelfde gebruik.
Wat brei je na de basis?
Een sjaal met tricotsteek
Voor tricotsteek brei je bij een plat werk doorgaans de ene rij recht en de volgende averecht. De gladde voorkant en de geribbelde achterkant verschillen duidelijk van ribbelsteek. Let wel op: de randen van tricotsteek hebben de neiging te krullen. Een rand in een andere steek of een passend ontwerp kan helpen, maar maakt niet elk garen vanzelf vlak.
Een eenvoudige boord of polswarmer
Een 1×1-boord wisselt rechte en averechte steken af. Daarmee krijg je elastische verticale banen. Je kunt eerst een plat lapje breien en later de zijkanten verbinden. Voor een echt passende polswarmer meet je je pols en maak je een proeflapje; het aantal steken uit een willekeurig voorbeeld overnemen werkt niet altijd.
Een muts of sok: eerst de pasvorm
Een muts kan plat gebreid en dichtgenaaid worden, of in het rond worden gemaakt. In beide gevallen spelen omtrek en de manier van minderen vaak een rol. Sokken vragen doorgaans nog meer kennis van vormgeving, zoals een hiel en een teen. Kies daarom liever een patroon dat de benodigde technieken expliciet vermeldt.
De handelingen voor KFB, omslagen, K2tog en SSK worden apart behandeld in breitechnieken. Voor ribbelsteek, tricotsteek en boordsteek kun je naar breisteken.
Hoeveel garen heb je nodig, en waarom is een proeflapje nuttig?
Het garenverbruik hangt onder meer af van formaat, stekenpatroon, naalddikte en draadspanning. Zonder concreet patroon is één universeel aantal bollen niet betrouwbaar. Kijk daarom naar de opgegeven meters en het aantal bollen in een passend patroon. Controleer op het etiket het aantal meters per bol, de aanbevolen naaldmaat, het onderhoud en zo nodig het verfbadnummer.
Dan is de verhouding 2 steken per centimeter. Voor 25 cm breedte kom je rekenkundig op ongeveer 50 steken uit. Dat is alleen een startpunt: een boordsteek, een herhaling van bijvoorbeeld 4 steken of een ander garen kan een aangepaste opzet vereisen. Brei eerst een proeflapje in de steek van het patroon en meet pas dan.
Het Craft Yarn Council raadt aan de stekenverhouding te controleren met een proeflapje. Is het lapje groter dan de patroonmaat, dan gebruik je doorgaans een kleinere naald; is het kleiner, dan een grotere. Bij een project met vaste afmetingen is deze controle belangrijker dan bij een vrijblijvend oefenlapje.
Lees meer over de eigenschappen van garen en de keuze van breinaalden.
Wat als je project anders uitvalt?
De sjaal wordt breder
Controleer of je onbedoeld een omslag toevoegt, bijvoorbeeld wanneer de werkdraad over de naald gaat bij het keren. Tel het stekenaantal.
De randen krullen
Bij tricotsteek hoort die neiging vaak bij de structuur. Een andere randafwerking of een ander patroon kan geschikter zijn.
Het werk is kleiner dan het patroon
Vergelijk de gemeten stekenverhouding. Als je meer steken per 10 cm breit dan het patroon voorschrijft, wordt dezelfde steekhoeveelheid smaller.
Je hebt halverwege te weinig garen
Controleer meters per bol, verfbad en beschikbaarheid. Probeer bij twijfel al vóór de start genoeg garen uit hetzelfde verfbad te voorzien.
Van idee naar eerste rij: een korte voorbereiding
- Kies de functie. Wil je iets dragen, iets oefenen of iets voor thuis maken?
- Bekijk de technieken. Staan er afkortingen, minderingen of ronde naalden in het patroon die je nog niet kent?
- Controleer garen en naalden. Vergelijk vezels, meters, maat en onderhoud met het patroon.
- Maak een proeflapje. Meet de stekenverhouding als de afmetingen ertoe doen.
- Noteer de start. Schrijf je opgezette steken en het aantal rijen op, vooral als je het werk geregeld neerlegt.
- Werk zorgvuldig af. Kant af zonder de rand strak te trekken en werk draadjes weg.
Ben je nog niet zeker van recht breien en afkanten? Begin dan bij breien voor beginners. Heb je deze basis al in de vingers, kies dan bewust één nieuwe handeling voor je volgende project.
Vragen bij het kiezen van een breiproject
Wat is het makkelijkste om te breien?
Een klein lapje in ribbelsteek is een geschikt begin. Het vraagt opzetten, recht breien, tellen en afkanten. Een langere sjaal met dezelfde steken is technisch vaak niet moeilijker, maar vraagt meer herhaling en garen.
Moet ik voor mijn eerste muts rond kunnen breien?
Nee. Er bestaan ook platte patronen die je later dichtnaait. Bekijk wel vooraf of je moet minderen en of je de maat kunt aanpassen aan de stekenverhouding.
Waarom komt de maat niet overeen met mijn patroon?
Naalden, garen, stekenpatroon en persoonlijke spanning beïnvloeden de stekenverhouding. Meet een proeflapje in de voorgeschreven steek en vergelijk met het patroon voordat je een passend kledingstuk verder breit.
Bronnen en afbakening
Voor de uitleg over stekenverhouding, naaldkeuze en garenetiketten is gebruikgemaakt van de standaarden van Craft Yarn Council. De genoemde projecten zijn suggesties op basis van technieken, geen eigen uitgevoerde materiaaltests.