Wat is het verschil tussen een losse, vaste en stokje?
De hoogte van een steek bepaalt hoe dicht of soepel je haakwerk wordt. Een losse vormt doorgaans de opzetketting; een vaste is een compacte steek; een stokje is hoger en laat meestal een soepeler oppervlak ontstaan. Haak een korte rij met elke steek afzonderlijk. Je ziet dan sneller welke steken hoog, dicht of juist soepel uitvallen.
| Steek | Gebruik | Herkenningspunt |
|---|---|---|
| Losse | Begin van je haakwerk, boogjes en tussenruimtes | Een ketting van opeenvolgende lusjes |
| Halve vaste | Toer sluiten of naar een andere plaats bewegen | Een lage, weinig opvallende steek |
| Vaste | Stevig haakwerk, knuffels, accessoires | Twee lussen op de naald vóór de laatste omslag |
| Half stokje | Een middenweg tussen dicht en luchtig werk | Drie lussen worden tegelijk afgewerkt |
| Stokje | Dekens, sjaals en open structuren | De lussen worden in twee stappen afgewerkt |
De vijf basissteken stap voor stap
1. Losse (l)
Maak een opzetlus, sla de werkdraad om de haaknaald en haal deze door de lus op de naald. Herhaal voor een lossenketting. De lus die al op de naald staat telt niet als losse.
2. Halve vaste (hv)
Steek de naald in de bedoelde steek, sla om en haal de draad in één beweging door de steek én door de lus op de naald. Trek niet te strak aan; anders wordt de volgende toer lastig.
3. Vaste (v)
Steek de naald onder de bovenste twee lusjes van de volgende steek. Sla om en haal een lus op: er staan nu twee lussen op de naald. Sla opnieuw om en haal door beide lussen.
4. Half stokje (hst)
Sla eerst de draad om de naald, steek in de volgende steek en haal een lus op. Je hebt drie lussen op de naald. Sla om en haal door alle drie tegelijk.
5. Stokje (st)
Sla om, steek in de volgende steek en haal een lus op: drie lussen. Sla om en haal door de eerste twee lussen. Sla opnieuw om en haal door de laatste twee lussen.
Bij Engelse patronen maakt het uit of de ontwerper Amerikaanse of Britse termen gebruikt. Een Amerikaanse double crochet is bijvoorbeeld een Nederlands stokje, maar een Britse double crochet is een vaste. Controleer de afkortingen voordat je begint.
| Nederlands | US-term | UK-term |
|---|---|---|
| Vaste | Single crochet (sc) | Double crochet (dc) |
| Half stokje | Half double crochet (hdc) | Half treble (htr) |
| Stokje | Double crochet (dc) | Treble (tr) |
Bij twijfel kijk je naar de legenda van het patroon, niet alleen naar de Engelse titel.
Welke steek kies je voor welk project?
De stekenkeuze hangt samen met het doel en de gewenste structuur. Voor een stevig knuffellichaam worden vaak vasten gebruikt, meestal met een kleinere haaknaald zodat vulling niet zichtbaar wordt. Bij een luchtige sjaal passen stokjes of een afwisselend patroon vaak beter. Het garen en je eigen draadspanning bepalen mede hoe het eindresultaat aanvoelt.
- Oefenlapje: vasten, omdat je steken en randen goed kunt tellen.
- Sjaal: halve stokjes of stokjes wanneer je een soepeler lap wilt.
- Amigurumi: doorgaans vasten in doorlopende rondes, met nauwkeurig meerderen en minderen.
- Afwerking of verbinding: halve vasten kunnen delen verbinden of een toer afsluiten.
Hoeveel keerlossen heb je nodig?
Een keerlosse geeft ruimte aan het begin van een nieuwe rij. Voor vasten gebruik je in veel basispatronen één keerlosse; voor halve stokjes vaak twee en voor stokjes vaak twee of drie. Dit zijn geen universele regels. Sommige patronen tellen de keerlossen als steek, andere niet. Volg daarom bij het keren de instructie van je patroon, ook als die afwijkt van wat je gewend bent.
Tel de steken van je rij afzonderlijk. Als je een keerlosse ten onrechte meetelt, kan de rand langzaam breder worden. Markeer desnoods de eerste en laatste echte steek.
Waarom worden je randen scheef?
Een scheve rand ontstaat vaak doordat je ongemerkt meer of minder steken haakt: de eerste of laatste steek wordt overgeslagen of er wordt per ongeluk een extra steek toegevoegd. Kijk van boven naar de V-vorm van elke steek en tel die V's na elke rij.
Een tweede oorzaak is wisselende draadspanning. Als de eerste rij veel strakker is dan de volgende, kan je werk trekken. Een iets grotere naald voor de lossenketting kan helpen, maar oefen vooral in rustig en gelijkmatig bewegen.
Oefening: maak twee lapjes en vergelijk
- Haak 16 lossen en werk in de tweede losse vanaf de naald. Maak 15 vasten en vervolgens vier rijen met steeds 15 vasten.
- Maak een tweede proeflapje met evenveel opzetlossen, maar gebruik halve stokjes. Volg het patroon voor de keerlossen en tel elke rij.
- Leg beide lapjes naast elkaar. Vergelijk de hoogte, soepelheid, openheid en de gelijkmatigheid van je steken.
- Maak daarna een lapje met stokjes als je die beweging beheerst.
Vergelijk alleen lapjes die met hetzelfde garen en dezelfde haaknaald zijn gemaakt: anders weet je niet of het verschil door de steek of door het materiaal komt.
Veelgestelde vragen
Welke haaksteek leer je het eerst?
Begin met de losse en daarna de vaste. Je oefent dan eerst de opzetketting en vervolgens het insteken en afwerken van een steek.
Wat is het verschil tussen een vaste en een halve vaste?
Een halve vaste wordt in één beweging door de insteekplaats en de lus op de naald getrokken. Bij een vaste haal je eerst een lus op en werk je twee lussen samen af.
Kun je met alleen vasten al iets maken?
Ja. Een vierkant lapje, een eenvoudig rechthoekig doekje of een basisvorm in rechte rijen kan al met lossen en vasten worden gehaakt.
Verder leren en bronnen
Ben je helemaal nieuw? Begin bij haken voor beginners. Voor rond haken, meerderen en minderen ga je naar haaktechnieken. Voor tekeningen, patroonsymbolen en verdere uitleg kun je deze bronnen raadplegen: